آپنه انسدادی خواب چیست؟

آپنه انسدادی خواب (OSA) شایع‌ترین نوع اختلالات تنفسی مرتبط با خواب است. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که عضلات گلو در هنگام خواب شل می‌شوند و راه هوایی تنگ می‌شود، در نتیجه جریان هوا به ریه‌ها محدود می‌گردد. مغز در پاسخ، شما را برای نفس کشیدن بیدار می‌کند. این چرخه ممکن است چندین بار در طول شب تکرار شود و مانع از رسیدن شما به خواب عمیق و ترمیم‌کننده شود و حتی زمینه‌ساز مشکلات جدی‌تر سلامتی گردد.

تفاوت آپنه انسدادی خواب (OSA) و آپنه مرکزی خواب (CSA)

در سراسر جهان، بیش از یک میلیارد نفر درگیر آپنه خواب هستند. آپنه انسدادی خواب (OSA) شایع‌ترین نوع این اختلال است.
در مقابل، آپنه مرکزی خواب (CSA) نوع کم‌شیوع‌تری است که زمانی رخ می‌دهد که مغز سیگنال‌های مناسب را به عضلات کنترل‌کننده تنفس در هنگام خواب ارسال نمی‌کند. CSA یک اختلال عصبی محسوب می‌شود و بخش‌هایی از بدن را که حرکت، تفکر و احساس را کنترل می‌کنند تحت تأثیر قرار می‌دهد.
اما OSA یک اختلال فیزیولوژیک است؛ یعنی بر عملکرد طبیعی بدن مانند ضربان قلب یا عملکرد ریه‌ها اثر می‌گذارد. تشخیص نوع آپنه خواب توسط متخصص خواب انجام می‌شود و نوع درمان بر اساس تشخیص متفاوت خواهد بود.

علائم آپنه انسدادی خواب

در طول روز احساس خستگی شدید دارید؟ خواب‌آلودگی مفرط روزانه تنها یکی از علائم OSA است. سایر نشانه‌ها عبارت‌اند از:
خر و پف بلند، خفگی یا نفس‌نفس زدن هنگام خوابخر و پف از شایع‌ترین علائم است. این حالت زمانی رخ می‌دهد که عضلات گردن شل شده و گلو تا حدی بسته و تنگ می‌شود و صدای ارتعاش ایجاد می‌کند.
خواب‌آلودگی روزانهکمبود خواب باکیفیت باعث می‌شود در طول روز احساس کسالت کنید. اگر با وجود تصور اینکه خوب خوابیده‌اید، مدام چرت می‌زنید یا احساس خستگی غیرطبیعی دارید، ممکن است نشانه OSA باشد.
افسردگیحدود ۳۵٪ افراد مبتلا به OSA علائم افسردگی دارند. افسردگی و اضطراب می‌توانند نشانه‌ای از مشکل در خواب باشند.
سردردهای صبحگاهیاگر مرتب با سردرد از خواب بیدار می‌شوید، ممکن است در طول شب اکسیژن کافی دریافت نکرده باشید. هنگام وقفه‌های تنفسی، سطح اکسیژن خون کاهش می‌یابد و می‌تواند باعث سردرد شود.
فشار خون بالاوقفه‌های تنفسی باعث ترشح مواد شیمیایی برای بیدار کردن شما می‌شوند که می‌تواند ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهد.
خشکی دهانبیدار شدن با دهان خشک ممکن است نشان دهد که در خواب خر و پف کرده یا از طریق دهان نفس کشیده‌اید، که می‌تواند ناشی از انسداد راه هوایی باشد.
اختلال تمرکز و حافظه کمبود خواب ناشی از وقفه‌های تنفسی کیفیت خواب را کاهش داده و تمرکز و یادآوری مطالب را دشوار می‌کند.
بیدار شدن با احساس خستگی شدیداگر با وجود ساعت خواب کافی، صبح‌ها خسته هستید، ممکن است آپنه خواب ریتم شبانه‌روزی شما را مختل کرده باشد.
بی‌خوابیبی‌خوابی می‌تواند از علائم غیرمنتظره OSA باشد. بیدار شدن‌های مکرر دستیابی به خواب باکیفیت را دشوار می‌کند. حدود ۳۵٪ افراد مبتلا به بی‌خوابی، OSA دارند.
اختلال عملکرد جنسیدر مردان، کاهش مکرر سطح اکسیژن در طول شب می‌تواند سطح تستوسترون را کاهش داده و منجر به مشکلات جنسی شود.

علائم آپنه انسدادی خواب شدید

آپنه انسدادی خواب شدید به معنای شاخص AHI بالاتر از ۳۰ است. OSA درمان‌ نشده می‌تواند علائمی مانند افسردگی و خستگی را تشدید کرده و خطر بروز بیماری‌های جدی و حتی تهدیدکننده حیات را افزایش دهد.
در صورت عدم درمان، OSA می‌تواند خطر سکته مغزی، بیماری‌های قلبی و مقاومت به انسولین (که منجر به دیابت نوع ۲ می‌شود) را افزایش دهد. همچنین اختلال در تمرکز و هوشیاری می‌تواند احتمال تصادفات رانندگی را بیشتر کند. در مجموع، OSA شدید و درمان‌نشده می‌تواند کیفیت زندگی را به‌شدت کاهش داده و سلامت بلندمدت را تحت تأثیر قرار دهد.

علل آپنه انسدادی خواب

افراد به دلایل مختلف ممکن است دچار OSA شوند. برخی عوامل سبک زندگی شامل سیگار کشیدن، اضافه‌وزن یا چاقی، مصرف مواد مخدر (نارکوتیک‌ها) و مصرف مکرر الکل هستند.
عوامل جسمی نیز می‌توانند نقش داشته باشند، از جمله:

• بزرگی لوزه‌ها یا آدنوئیدها

• عقب بودن چانه

• انحراف تیغه بینی

عوامل خطر آپنه انسدادی خواب

هیچ‌کس کاملاً مصون نیست. عوامل زیر خطر ابتلا را افزایش می‌دهند:
اضافه‌وزن: تجمع چربی در راه هوایی فوقانی باعث تنگ شدن آن هنگام خواب می‌شود.

سن بالا: شیوع در افراد بالای ۶۵ سال بیشتر است.

جنسیت: مردان بیشتر در معرض OSA هستند.

سیگار: التهاب راه‌های هوایی را افزایش می‌دهد.

مصرف الکل و داروهای آرام‌بخش: باعث شل شدن عضلات گلو و کاهش تنفس می‌شوند.

آلرژی یا گرفتگی بینی: تنفس شبانه را دشوارتر می‌کند.

ساختار آناتومیک: زبان بزرگ، لوزه‌های بزرگ یا ساختار غیرطبیعی فک و جمجمه.

عوارض بلندمدت OSA درمان‌نشده

• افزایش فشار خون

• کاهش سطح اکسیژن خون

• افزایش سطح انسولین

• افزایش قند خون

• نارسایی قلبی

• سکته مغزی
بدون تشخیص و درمان مناسب، OSA می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد و بر فعالیت‌های روزمره، حافظه و ایمنی فرد تأثیر منفی بگذارد.

تشخیص آپنه انسدادی خواب

دو روش رایج برای تشخیص OSA عبارت‌اند از:
پلی‌سومنوگرافی در آزمایشگاه خواب (PSG):بررسی شبانه در آزمایشگاه برای پایش تنفس، ضربان قلب و سایر علائم حیاتی.
تست خواب خانگی (HST):انجام تست در منزل با تجهیزات مخصوص که می‌تواند زمان انتظار برای تشخیص را کاهش دهد.

روش‌های درمان آپنه انسدادی خواب

اگرچه آپنه خواب جدی است، اما قابل درمان است. پزشک بر اساس شدت و نوع OSA درمان مناسب را توصیه می‌کند.
درمان با CPAP: دستگاه CPAP هوای فشرده مداوم را از طریق ماسک ارسال می‌کند تا راه هوایی باز بماند. این روش بسیار مؤثر است.
دستگاه‌های فشار هوای جایگزین: دستگاه‌های APAP و BiPAP فشار متغیر ارائه می‌دهند و برای افرادی که CPAP را تحمل نمی‌کنند مناسب‌اند.
تغییر سبک زندگی:کاهش وزن، کاهش مصرف الکل و ترک سیگار.
وسایل دهانی (Oral Appliance): نگه داشتن فک در موقعیت جلو برای باز نگه داشتن راه هوایی و کاهش خر و پف.
تنظیم داروها: برخی داروها ممکن است OSA را تشدید کنند و پزشک آن‌ها را تنظیم می‌کند.
داروهای ضداحتقان: کاهش تورم بینی و بهبود جریان هوا.
جراحی: در صورت عدم موفقیت سایر روش‌ها، گزینه‌های جراحی مانند UPPP یا سایر مداخلات راه هوایی بررسی می‌شود.

نکاتی برای زندگی با آپنه انسدادی خواب

پیروی دقیق از برنامه درمانی پزشک مؤثرترین راه مدیریت OSA است. تغییر سبک زندگی، استفاده منظم از CPAP و تشخیص زودهنگام می‌تواند کیفیت خواب و سلامت کلی شما را به‌طور چشمگیری بهبود دهد.