آپنه مرکزی خواب چیست؟

آپنه مرکزی خواب (CSA) نوعی اختلال خواب است که زمانی رخ می‌دهد که مرکز کنترل تنفس در مغز، در هنگام خواب سیگنال لازم را به عضلات مسئول تنفس ارسال نمی‌کند. در نتیجه، تنفس شما در طول شب به‌طور مکرر متوقف و دوباره برقرار می‌شود.

تفاوت آپنه مرکزی خواب و آپنه انسدادی خواب

هر دو نوع آپنه مرکزی و انسدادی خواب باعث توقف و شروع مکرر تنفس در طول شب می‌شوند.
با این حال، آپنه انسدادی خواب (OSA) به دلیل انسداد فیزیکی راه هوایی فوقانی رخ می‌دهد، در حالی که آپنه مرکزی خواب (CSA) به سیستم عصبی مرتبط است و اغلب با یک بیماری زمینه‌ای مانند نارسایی قلبی یا سکته مغزی همراه است. به همین دلیل، علائم، روش‌های تشخیص و درمان CSA می‌تواند با OSA متفاوت باشد.

علائم آپنه مرکزی خواب

علائم CSA ممکن است شبیه علائم نارسایی قلبی یا سکته مغزی باشند، زیرا این بیماری‌ها اغلب با آن مرتبط هستند.
الگوهای غیرطبیعی تنفسفرد مبتلا ممکن است دچار وقفه‌های موقت تنفسی یا الگوهای غیرطبیعی تنفس در طول شب شود که معمولاً توسط اطرافیان مشاهده می‌شود.
تنگی نفسبیدار شدن با احساس تنگی نفس که با نشستن بهبود می‌یابد می‌تواند از علائم CSA باشد.
درد قفسه سینهاز آنجا که CSA اغلب با نارسایی قلبی مرتبط است، برخی افراد ممکن است در طول شب درد قفسه سینه را تجربه کنند.
بی‌خوابی یا مشکل در تداوم خوابنگرانی درباره کمبود خواب می‌تواند به سخت‌تر شدن شروع یا ادامه خواب منجر شود و یک چرخه معیوب ایجاد کند.
اختلال تمرکز در طول روزکمبود خواب عمیق و ترمیم‌کننده می‌تواند ریتم طبیعی شبانه‌روزی بدن را مختل کرده و عملکرد شناختی را در طول روز کاهش دهد.

انواع آپنه مرکزی خواب

آپنه مرکزی خواب می‌تواند در اثر شرایط مختلفی که عملکرد ساقه مغز در تنظیم تنفس را مختل می‌کنند ایجاد شود. شش نوع شناخته‌شده CSA عبارت‌اند از:
آپنه خواب پیچیده (Complex Sleep Apnea)که به آن آپنه مرکزی القاشده با درمان نیز گفته می‌شود، در مراحل ابتدایی درمان آپنه انسدادی خواب ظاهر می‌شود. در برخی افراد با ادامه درمان برطرف می‌شود، اما در برخی دیگر باقی می‌ماند.
تنفس چِین–استوکس (Cheyne-Stokes Breathing)نوع نادر و جدی CSA که باعث نوسانات غیرطبیعی در الگوی تنفس می‌شود.
ناشی از دارومصرف داروهای اوپیوئیدی مانند هیدروکودون، اکسی‌کودون، فنتانیل، کدئین، مورفین و هروئین با بروز CSA مرتبط است.
تنفس دوره‌ای در ارتفاعات بالااقامت در ارتفاعات بالاتر از حدود ۸۰۰۰ فوت می‌تواند حتی در افراد سالم باعث الگوهای تنفسی غیرطبیعی هنگام خواب شود. این وضعیت معمولاً پس از بازگشت به ارتفاع پایین برطرف می‌شود.
آپنه مرکزی خواب ایدیوپاتیکنوع نادری است که زمانی تشخیص داده می‌شود که همه علل احتمالی رد شده باشند اما علت مشخصی یافت نشود.
آپنه مرکزی ناشی از سایر بیماری‌هابرخی بیماری‌ها مانند نارسایی پیشرفته کلیه یا سکته مغزی می‌توانند منجر به CSA شوند. این نوع با تنفس چِین–استوکس همراه نیست و بر اساس وجود بیماری زمینه‌ای تشخیص داده می‌شود.

تشخیص آپنه مرکزی خواب

در صورت وجود علائم، پزشک شما را به متخصص خواب ارجاع می‌دهد. برای تأیید تشخیص، ممکن است یکی از روش‌های زیر توصیه شود:
پلی‌سومنوگرافی (PSG)مطالعه خواب شبانه در یک مرکز تخصصی که در آن تنفس، سطح اکسیژن خون و ضربان قلب پایش می‌شود.
تست خواب در منزلانجام تست در خانه با تجهیزات ویژه که استفاده آسان‌تری دارد و نتایج دقیقی ارائه می‌دهد.
پس از تأیید تشخیص، پزشک و متخصص خواب در انتخاب درمان مناسب به شما کمک خواهند کرد.

عوارض بلندمدت CSA درمان‌نشده

تشخیص و درمان زودهنگام اهمیت زیادی دارد. در صورت عدم درمان، آپنه خواب می‌تواند منجر به مشکلات جدی سلامت شود، نه فقط اختلال در خواب.
آپنه خواب درمان‌نشده (چه OSA و چه CSA) می‌تواند خطر نارسایی قلبی، سکته مغزی، فشار خون بالا و کاهش کیفیت زندگی را افزایش دهد. خواب باکیفیت برای سلامت بدن ضروری است. وقفه‌های مکرر در خواب می‌تواند خطر نارسایی اندام‌ها را افزایش دهد. تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند از سلامت شما محافظت کند و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

روش‌های درمان آپنه مرکزی خواب

پس از تأیید تشخیص، پزشک گزینه‌های درمانی مناسب را پیشنهاد می‌کند. ارتباط مداوم با پزشک برای تنظیم بهترین برنامه درمانی ضروری است.
درمان با CPAP و تهویه تطبیقی سروو (ASV)درمان CPAP بیشتر برای OSA استفاده می‌شود. در CSA ممکن است از روش‌هایی مانند ASV یا BiPAP استفاده شود.
دستگاه ASV با ارسال هوای فشرده از طریق ماسک، راه هوایی را باز نگه می‌دارد و به‌صورت هوشمند الگوی تنفس را پایش کرده و فشار هوا را تنظیم می‌کند.
دستگاه BiPAP نیز به تنفس کمک می‌کند اما از دو سطح فشار استفاده می‌کند: فشار بالاتر هنگام دم و فشار پایین‌تر هنگام بازدم

داروها

در برخی موارد، داروها به‌عنوان بخشی از برنامه درمانی CSA تجویز می‌شوند. داروهای محرک تنفسی می‌توانند مؤثر باشند، اما لازم است درباره عوارض احتمالی با پزشک مشورت شود.

اصلاح سبک زندگی

علاوه بر تجهیزات و داروها، تغییر سبک زندگی می‌تواند به بهبود خواب کمک کند، از جمله: • کاهش وزن • کاهش مصرف الکل • ترک سیگار • ورزش منظم

زندگی با آپنه مرکزی خواب

تشخیص CSA می‌تواند احساسات مختلفی ایجاد کند. از یک سو ممکن است احساس نگرانی داشته باشید، اما از سوی دیگر دانستن علت علائم می‌تواند آرامش‌بخش باشد. با تشخیص قطعی، می‌توانید برای بهبود کیفیت خواب و زندگی خود اقدامات مؤثری انجام دهید.
استفاده منظم از CPAP، ASV یا BiPAPدر صورت تجویز، دستگاه خود را طبق دستور پزشک استفاده کنید. پایبندی به درمان می‌تواند به بهبود موارد زیر کمک کند:

• کیفیت خواب

• انرژی روزانه

• خلق‌وخو

• فشار خون
با مدیریت صحیح، می‌توان علائم را کنترل کرد و کیفیت زندگی را به‌طور قابل‌توجهی بهبود بخشید.