آیا کاهش وزن می‌تواند آپنه خواب را درمان کند؟

عوامل خطر متعددی برای آپنه خواب وجود دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها اضافه‌وزن است. اما آیا کم کردن چند کیلو می‌تواند علائم را کاهش دهد یا حتی آپنه خواب را درمان کند؟ در ادامه به پرسش‌های رایج درباره ارتباط آپنه خواب و کاهش وزن پاسخ داده‌ایم.

آپنه خواب چیست؟

آپنه خواب یک اختلال شایع است که باعث وقفه‌های مکرر در تنفس هنگام خواب می‌شود. این وقفه‌ها مانع رسیدن اکسیژن کافی به بدن می‌شوند. مغز برای ازسرگیری تنفس، سیگنال بیدارباش ارسال می‌کند. تکرار این چرخه در طول شب می‌تواند باعث شود حتی پس از یک خواب کامل شبانه نیز احساس خستگی داشته باشید.

تأثیر آپنه خواب بر سلامت

آپنه خواب می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات جدی سلامت شود. برای مثال، تحقیقات ارتباط بین این اختلال و دیابت نوع ۲ را نشان داده‌اند. کمبود خواب باعث می‌شود بدن نتواند انسولین را به‌درستی استفاده کند.

همچنین آپنه خواب می‌تواند ترشح هورمونی به نام «گرلین» را افزایش دهد؛ هورمونی که اشتها به شیرینی‌جات و کربوهیدرات‌ها را بیشتر می‌کند و خطر چاقی را افزایش می‌دهد. چاقی نه‌تنها آپنه خواب را تشدید می‌کند، بلکه خطر دیابت نوع ۲ را نیز بالا می‌برد.

افراد مبتلا به آپنه خواب ممکن است دچار اختلال در عملکرد کبد شوند و حتی نشانه‌هایی از آسیب یا فیبروز کبدی داشته باشند.

این اختلال همچنین خطر ابتلا به «سندرم متابولیک» را افزایش می‌دهد؛ وضعیتی که با قند خون بالا، فشار خون بالا و اختلال در چربی‌های خون همراه است و احتمال بیماری‌های قلبی–عروقی را افزایش می‌دهد. کاهش ناگهانی اکسیژن در خواب فشار زیادی به قلب وارد می‌کند و در صورت وجود بیماری قلبی، آن را تشدید می‌کند.

ارتباط آپنه خواب و چاقی

چاقی به‌طور شایع با آپنه خواب مرتبط است و آپنه خواب درمان‌نشده نیز می‌تواند به افزایش وزن منجر شود. افراد کم‌خواب ممکن است روزانه تا ۳۸۵ کالری بیشتر از افراد با خواب کافی مصرف کنند. در مقابل، خواب باکیفیت با کاهش وزن بیشتر مرتبط است.

نقش اضافه‌وزن

تجمع بافت چربی در اطراف گردن، قفسه سینه و راه‌های هوایی فوقانی می‌تواند هنگام شل شدن عضلات در خواب، باعث انسداد تنفس شود.

اضافه‌وزن همچنین ظرفیت ریه را کاهش داده و می‌تواند عملکرد تنفسی را مختل کند. التهاب عمومی بدن در افراد دارای اضافه‌وزن نیز می‌تواند بر کیفیت تنفس تأثیر بگذارد.

آمار مربوط به چاقی و آپنه خواب

تقریباً از هر سه فرد میانسال در آمریکا، یک نفر دچار آپنه خواب است. بیش از ۵۰ میلیون بزرگسال آمریکایی با آپنه انسدادی خواب زندگی می‌کنند و پیش‌بینی می‌شود این عدد تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۷۷ میلیون نفر برسد. با این حال، تا ۸۰٪ موارد تشخیص داده نمی‌شوند.

در سطح جهانی، حدود یک میلیارد نفر به آپنه انسدادی خواب مبتلا هستند.

طبق گزارش Journal of Clinical Sleep Medicine، حدود ۶۲٪ مردان چاق و ۲۰٪ زنان چاق دچار OSA متوسط تا شدید هستند. همچنین انجمن قلب آمریکا اعلام کرده است که حدود ۷۰٪ افراد مبتلا به OSA دارای چاقی هستند.

آیا کاهش وزن به بهبود آپنه خواب کمک می‌کند؟

کاهش وزن می‌تواند در برخی افراد خطر یا شدت آپنه انسدادی خواب را کاهش دهد. مدیریت وزن معمولاً به‌عنوان بخشی از درمان مکمل در افراد دارای چاقی توصیه می‌شود.

نقش کاهش چربی در عملکرد راه هوایی

درصد بالاتر چربی بدن با کاهش عملکرد ریه و تنگی راه‌های هوایی مرتبط است. کاهش وزن می‌تواند با کاهش بافت چربی اطراف گلو، باز ماندن راه هوایی در خواب را آسان‌تر کند. حتی ممکن است اندازه زبان را کاهش دهد که نقش مهمی در تنفس هنگام خواب دارد.

محدودیت‌های کاهش وزن به‌تنهایی

با این حال، کاهش وزن به‌تنهایی درمان قطعی آپنه خواب نیست. حتی در صورت بهبود علائم، ممکن است عوامل دیگری مانند ساختار طبیعی گلو یا فک باریک همچنان نقش داشته باشند.

آیا رژیم غذایی به بهبود آپنه خواب کمک می‌کند؟

تغذیه سالم به‌طور مستقیم آپنه خواب را درمان نمی‌کند، اما می‌تواند به کاهش وزن کمک کند. کاهش وزن ممکن است دور گردن را کم کرده و فشار لازم برای باز نگه داشتن راه هوایی را کاهش دهد. رژیم غذایی سالم همچنین انرژی بیشتری برای ورزش فراهم می‌کند و به حفظ وزن مناسب کمک می‌کند.

اگر با کاهش وزن علائمم بهتر شد، می‌توانم CPAP را کنار بگذارم؟

حفظ وزن سالم خطر بسیاری از بیماری‌ها را کاهش می‌دهد، اما جایگزین درمان آپنه خواب نیست. بدون مشورت با پزشک، درمان CPAP را قطع نکنید.

CPAP یکی از مؤثرترین و رایج‌ترین روش‌های درمان آپنه خواب است. ترکیب CPAP با کاهش وزن نه‌تنها التهاب را کاهش می‌دهد، بلکه به کنترل قند خون، کلسترول و فشار خون نیز کمک می‌کند.

چگونه کاهش وزن و سبک زندگی سالم می‌توانند علائم را بهبود دهند؟

تغذیه سالم، ورزش منظم و خواب باکیفیت اجزای یک سبک زندگی سالم هستند که به رسیدن به وزن مناسب کمک می‌کنند. اگرچه ممکن است آپنه خواب را درمان نکنند، اما می‌توانند شدت علائم را کاهش دهند.

راهکارهای مؤثر برای کاهش وزن

کاهش وزن پایدار نیازمند ترکیبی از راهکارهاست:

اصلاح رژیم غذایی

کاهش مصرف قند، چربی‌های اشباع و کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده و افزایش مصرف سبزیجات، میوه‌ها و پروتئین‌های کم‌چرب بسیار مؤثر است. حتی تغییرات کوچک مانند جایگزین کردن نوشیدنی‌های شیرین با آب می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.

ورزش منظم

ورزش به سوزاندن کالری کمک می‌کند و ایجاد کسری کالری منجر به کاهش وزن می‌شود. افزایش توده عضلانی نیز باعث می‌شود حتی در حالت استراحت کالری بیشتری بسوزانید. ورزش‌های هوازی به تقویت قلب و ریه‌ها کمک می‌کنند.

تعیین اهداف واقع‌بینانه

اگر هدف شما کاهش شدت آپنه خواب و بهبود سلامت کلی است، اهداف منطقی تعیین کنید. اهداف بیش از حد سخت ممکن است انگیزه شما را کاهش دهد. مشورت با متخصص تغذیه، مربی ورزشی و پزشک می‌تواند به تنظیم برنامه‌ای متناسب با شرایط شما کمک کند.

جایگزین‌های کاهش وزن در درمان آپنه خواب

اگرچه وزن و آپنه خواب با هم مرتبط‌اند، کاهش وزن به‌تنهایی همیشه کافی نیست. گزینه‌های درمانی متعددی وجود دارد.

درمان با CPAP

یکی از رایج‌ترین روش‌هاست. ماسک متصل به دستگاه CPAP فشار هوای مداوم ایجاد می‌کند تا زبان و بافت‌های نرم راه هوایی به عقب نروند و مسیر تنفس بسته نشود.

سایر تغییرات سبک زندگی

• کاهش مصرف الکل: الکل عضلات گلو را شل می‌کند و احتمال انسداد را افزایش می‌دهد.

• ترک سیگار: سیگار التهاب و احتباس مایع در راه‌های هوایی را افزایش می‌دهد.

• تغییر وضعیت خواب: خوابیدن به پشت می‌تواند باعث افتادن زبان به عقب و انسداد راه هوایی شود. خوابیدن به پهلو گزینه بهتری است.

• حفظ برنامه خواب منظم: داشتن روتین منظم شبانه به تنظیم چرخه خواب کمک می‌کند و کیفیت استراحت را بهبود می‌بخشد.

در نهایت، کاهش وزن و سبک زندگی سالم می‌توانند بخشی مهم از مدیریت آپنه خواب باشند، اما درمان قطعی معمولاً نیازمند رویکردی جامع و تحت نظر پزشک است.