تست و تشخیص آپنه خواب

تا حالا برات پیش اومده بعد از یه خواب کامل، باز هم خسته بیدار شی؟ وسط روز تمرکزت سخت باشه؟ زود عصبی یا مضطرب بشی؟

گاهی پشت همه‌ی این‌ها یک مقصر پنهان هست: آپنه خواب. اگر تشخیص داده نشه و درمان نشه، می‌تونه به مشکلات جدی مثل فشار خون بالا، بیماری قلبی و حتی سکته منجر بشه.

قدم اول برای بهتر شدن؟ تشخیص قطعی. هرچه زودتر بررسی بشی، زودتر می‌تونی درمان مناسب رو شروع کنی.

تست آپنه خواب چیست؟

تست آپنه خواب یک بررسی پزشکیه که الگوی خواب، تنفس و سطح اکسیژن خونت رو هنگام خواب ثبت می‌کنه. پزشکت معمولاً تو رو به متخصص خواب ارجاع می‌ده و تست یا در کلینیک خواب انجام می‌شه یا در منزل.

نتایج این تست مشخص می‌کنه آیا دچار آپنه خواب هستی یا نه، و اگر هستی شدت اون چقدره تا بر اساسش برنامه درمانی تنظیم بشه.

انواع تست‌های آپنه خواب

تست‌ها یا در خانه انجام می‌شن یا در کلینیک تخصصی خواب. اگر بیماری زمینه‌ای یا شرایط پزشکی پیچیده داشته باشی، معمولاً تست داخل کلینیک اطلاعات کامل‌تری می‌ده.

دو نوع اصلی تست وجود داره:

پلی‌سومنوگرافی (PSG)

این تست در یک کلینیک معتبر خواب انجام می‌شه. اگر سابقه پزشکی پیچیده داشته باشی، معمولاً این روش توصیه می‌شه چون جامع‌تره.

اتاق تست شبیه اتاق خواب عادیه. متخصص‌ها سنسورهای کوچکی روی بدن قرار می‌دن که موارد زیر رو ثبت می‌کنن:

• امواج مغزی

• ضربان قلب

• الگوی تنفس

• سطح اکسیژن خون

• فشار خون

• حرکات بدن

این تست یک شب کامل طول می‌کشه تا کل چرخه خواب بررسی بشه.

تست خانگی آپنه خواب (HSAT)

یک دستگاه قابل حمله که در خانه استفاده می‌شه. اگر علائم آپنه داشته باشی ولی بیماری زمینه‌ای جدی نداشته باشی، ممکنه پزشک این گزینه رو پیشنهاد بده.

دستگاه‌های خانگی ساده‌ترن و معمولاً موارد زیر رو ثبت می‌کنن:

• تنفس

• سطح اکسیژن

• ضربان قلب

برای موارد متوسط آپنه انسدادی معمولاً اطلاعات کافی می‌ده. در بعضی شرایط، ممکنه بعدش نیاز به بررسی تکمیلی در کلینیک باشه.

برای تشخیص قطعی آپنه خواب، انجام یکی از این دو تست ضروریه.

چطور تشخیص بگیریم؟

اگر شک داری آپنه خواب داری، این مسیر رو برو:

مراجعه به پزشک

علائمت رو دقیق توضیح بده: خر و پف، بیدار شدن با حالت خفگی، خواب‌آلودگی روزانه، سردرد صبحگاهی و…

پزشک سابقه سلامتت رو بررسی می‌کنه و اگر لازم باشه ارجاعت می‌ده به متخصص خواب.

ارجاع به متخصص خواب

متخصص سؤال‌های دقیق‌تری درباره الگوی خوابت، شدت خر و پف و وضعیت سلامت عمومی می‌پرسه و مناسب‌ترین نوع تست رو انتخاب می‌کنه.

انجام تست خواب

تست یا در خانه یا در کلینیک انجام می‌شه (معمولاً یک شب، ولی گاهی بیشتر).

بعد از آماده شدن نتیجه، شدت بیماری معمولاً بر اساس شاخص AHI تعیین می‌شه و درباره گزینه‌های درمانی صحبت می‌کنید؛ مثل تغییر سبک زندگی، دستگاه CPAP، وسایل دهانی یا در موارد خاص جراحی.

گاهی تست فقط یک شب انجام می‌شود، اما بعضی متخصص‌ها یا تست‌های خانگی ممکن است چند شب بررسی بخواهند. در طول تست، تنفس، سطح اکسیژن خون و ضربان قلب شما هنگام خواب پایش می‌شود.

بررسی نتایج تست

بعد از انجام تست شبانه، پزشک نتایج را با شما مرور می‌کند. گزارش شامل اطلاعاتی درباره الگوی تنفس، حرکات بدن در خواب، سطح اکسیژن خون، ضربان قلب و موارد دیگر است.

یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها عددی به نام AHI (شاخص آپنه-هیپوپنه) است. این عدد نشان می‌دهد در هر ساعت خواب چند بار دچار توقف تنفس شده‌اید. بر اساس AHI شدت آپنه خواب مشخص می‌شود:

• خفیف

• متوسط

• شدید

اهمیت تشخیص آپنه خواب

اگر خر و پف می‌کنید، شب‌ها از خواب می‌پرید و روزها احساس خستگی شدید دارید، ممکن است دچار آپنه خواب باشید. تشخیص به‌موقع کمک می‌کند درمان را شروع کنید و از عوارض جدی پیشگیری شود.

درمان زودهنگام آپنه خواب می‌تواند خطر ابتلا به بیماری قلبی، فشار خون بالا، سکته مغزی، دیابت و سایر مشکلات را کاهش دهد. بعد از تشخیص قطعی، شما و پزشکتان با هم یک برنامه درمانی مناسب طراحی می‌کنید. نتیجه؟ شب‌های آرام‌تر و روزهای پرانرژی‌تر.

بعد از تشخیص چه می‌شود؟

اگر تشخیص آپنه خواب گرفتید، اول از همه: تنها نیستید.

پس از بررسی نتایج، درباره شدت بیماری، اثرات احتمالی آن روی سلامتی و گزینه‌های درمانی صحبت می‌کنید. نوع درمان به شدت علائم و نوع آپنه (انسدادی، مرکزی یا مختلط) بستگی دارد.

روش‌های رایج درمان شامل:

تغییر سبک زندگی

• حفظ وزن سالم

• پرهیز از الکل و سیگار

• داشتن برنامه خواب منظم

• خوابیدن به پهلو به جای طاق‌باز

درمان با دستگاه CPAP

دستگاه CPAP هنگام خواب از طریق ماسک، جریان هوای مداوم و ملایمی به راه هوایی می‌فرستد تا مسیر تنفس باز بماند. این روش درمان استاندارد طلایی برای آپنه انسدادی خواب محسوب می‌شود.

وسایل دهانی

در موارد خفیف، ممکن است پزشک یک وسیله دهانی مخصوص تجویز کند که فک پایین را کمی جلو نگه می‌دارد تا راه هوایی باز بماند.

جراحی

معمولاً آخرین گزینه است و در موارد خاص برای برداشتن بافت اضافی گلو یا اصلاح مشکلات ساختاری انجام می‌شود.

اصطلاحات رایج در جواب تست خواب

وقتی جواب تست را می‌گیرید، احتمالاً با این اصطلاحات روبه‌رو می‌شوید:

Apnea (آپنه)

توقف کامل تنفس در خواب. در آپنه انسدادی، مسیر هوایی کاملاً بسته می‌شود.

Hypopnea (هیپوپنه

کاهش سطحی تنفس که معمولاً حداقل ۱۰ ثانیه طول می‌کشد و باعث افت اکسیژن خون می‌شود.

AHI (شاخص آپنه-هیپوپنه)

میانگین تعداد آپنه و هیپوپنه در هر ساعت خواب. معیار اصلی تعیین شدت بیماری است.

ODI (شاخص افت اکسیژن)

تعداد دفعاتی در هر ساعت که سطح اکسیژن خون از حد طبیعی پایین‌تر می‌آید.

RDI (شاخص اختلال تنفسی)

تعداد کل اختلالات تنفسی (آپنه، هیپوپنه و سایر رویدادهای تنفسی) در هر ساعت خواب.

چه زمانی باید تست آپنه خواب بدهیم؟

اگر خر و پف شدید دارید، در خواب نفس‌نفس می‌زنید، با احساس خفگی بیدار می‌شوید یا در طول روز بیش از حد خواب‌آلود هستید، بهتر است بررسی شوید.

آپنه خواب می‌تواند هر فردی را درگیر کند. تخمین زده می‌شود نزدیک به یک میلیارد نفر در جهان با این مشکل زندگی می‌کنند. این اختلال می‌تواند سال‌ها تشخیص داده نشود و در این مدت به بدن آسیب بزند.

اگر حتی یکی از علائم را دارید، مراجعه به پزشک قدم مهمی برای داشتن خواب بهتر و زندگی سالم‌تر است.